Picture of Mehmet Aycı
Mehmet Aycı

Bibimiz Ve Tarihler

A+ A-

Benim bibim(bibi=hala) yoktu. Hava Ana’m ve Koca Anam evin önündeki bahçede çalışırken bibim yanarak ölmüş. O zaman babam yeni emekliyormuş. Amcam da beş-altı yaşında. Ondan iki yaş küçük olan bibimin etekleri ocaklıktan tutuşmuş. Çocukların ağlama ve bağırma sesini duymuşlar ancak kendi aralarında kavga ediyor sanmışlar. Amcam ve babamın ağlaması kesilmeyince eve gelmişler ki bibim yanmış.  Çocukların yaşına bakılırsa olay 1938’de veya bir yıl sonra olmuş.

Babamın amcasının kızına da bibi derdik. Adı Fadime’ydi.  Hiç evlenmemiş, yine kendisi gibi evlenmeyen Ali Amca’yla birlikte yaşardı. Evleri derede hemen bize komşuydu ve taştan yapılmıştı. Toprak damlıydı, eski bir evdi. Evin küçücük bir kapısı vardı. Gaz lambası da yakmazlardı. Lazım olduğunda sadece çırayla aydınlatırdı.  Dış kapısı zaten kamburlaşmış olan bibimin eğilecek girebileceği kadar küçüktü. Pencereleri de küçüktü. Bazen annem elime bir tabak yemek verir, dökme diye tembih ederek bibime gönderirdi. Kapıdan girer, “Bibi” diye çağırır, karanlıkta düşmemek için adımlarımı yavaşça atarak içeride ilerlerdim.

Bibim o zaman yaklaşık yüz hane olan köyde aklı başına geldikten sonra herkesin doğum ve ölüm tarihlerini bilirdi. Hangi gün doğduğumuzu, o günkü doğa olayıyla, mevsimle veya kaza benzeri bir olayla, hastalıkla, ne bileyim bir kızın kaçmasıyla, birinin düğünüyle filan ilişkilendirerek aklında tutardı. Yaylada mı derede mi doğduğumuzu, bizi doğurtan ebenin kim olduğunu da bilirdi.

Bibim galiba babamla akrandı. Ali Amca da amcamdan birkaç yaş büyüktü. Ağır kanlı bir kadındı. Yavaş ve genizden konuşurdu. Kimseye karışmaz, kimsenin dedikodusunu yapmazdı. Suyu Koca Yalı’dan kendi getirir, odunu Kuyruklu’dan veya Mektep Mağarası’nın yukarılarından sırtında taşırdı. 

Yaşça benden büyük çocuklar bibimi kızdırmayı severlerdi. Bibim onları bahçeden sebze meyve aşırırken gördüğünde “donuz” diye bağırdı. Nazal n, g harfine çarparak “donguz” şeklinde ağzından çıkar, küfürle yetinmez, yine domuz yavrusu anlamına gelen “cıba” ve “bangış” diye çocuklara küfrederdi.

Bahçe sulama suyu Küçük Yalı’dan arkla gelirdi. O bahçe sularken birisi suyu kesmişse ona da aynı şekilde kızar bağırırdı.   Bibimin kulakları ağır işitirdi.  Onunla konuşurken sesimi yükseltmem, hatta bağırarak konuşmam gerekirdi. Bunu bilen çocuklar, bibim odun getirirken arkadan yaklaşıp şeleğine taş koyarlar, kadıncağızın daha ağır yük taşımasına yol açarlardı. Bibim fark ederse kıyameti koparır, domuz ve yavruları kaynayan bir küfür yağmuru başlatırdı.

Yaramazlık yapan çocuklara öfkesi ve kızgınlığı anlıktı. O an geçer, bibim yine eski halini alır, sabah bangış diye kızdığı çocukla öğleden sonra karşılaşırsa, ayak üstü ona ne zaman doğduğunu, ebesinin kim olduğunu, akranlarını, hatta babasıyla anasının ne zaman doğduğunu, hangi tarihte evlendiklerini, kardeşleri varsa onların ne zaman doğduğunu söylerdi.

Büyük küçük ayırmaz herkese aynı davranırdı. Kendiyle barışık ve güler yüzlü bir kadındı ancak yüzü gülümsemesini gizleyecek, duygularını belli etmeyecek kadar karakteristikti.

Bibim sadece insanların değil de köydeki çınarların, kayaların, derelerin, hasılı her şeyin yaşını biliyor gibi gelirdi bana. Bu hissi biraz da onun yaşlı, eski hikayelerden çıkıp gelmiş izlenimi veren görüntüsü verirdi.

Ali Amca’ma hizmette kusur etmeyen bir kız kardeşti. Yemeğini pişirir, çayını demler, çamaşırlarını yıkar, her biri bir çivide asılı veya bir taş kovuğunda sokulu eşyalarının yerini bilir ve istediğinde getirirdi.

İnsanlarla iletişimi onları ilgilendiren “tarih bilgisini” kullanması dışında sınırlıydı. Az konuşurdu.

Bibimin elleri ve ayakları yüzünden binlerce yıl önce doğmuşçasına yaşlıydı.