Zaman Bizi Kaybediyor
- Tarih:

Rus yazar Dostoyevski’nin “Budala” isimli romanında Prens Mişkin ile General Yepançin arasında şöyle bir diyalog vardır:
“İzin verirseniz Prens, sizinle ilgilenmeden önce ufak bir işim var. Zamanınız var mı acaba?”
“Tabi ki sayın general. Benim daima zamanım vardır. Zamanım tümüyle bana aittir.”
Zamanı tümüyle kendisine ait olmak nasıl bir duygu olsa gerek, dersiniz?
Hikâyeyi bilirsiniz, ömründe hiç arabaya binmemiş bir Kızılderili reisini otomobile bindirirler. Reis, had safhada mustarip olur bu yolculuktan. Nedenini sorarlar. Cevap çok güzeldir: “O kadar hızlı gidiyoruz ki, ruhum arkada kaldı.”
Günde ortalama 78 kez telefonumuzu kontrol ettiğimizi biliyor muydunuz? Ya da son yüz yılda, uyku oranımızın %20 azaldığını, bunun da üretkenliğimizi azalttığını, bunun neticesinde tatminsizlik duygusuyla mücadele etmek zorunda kaldığımızı duymuş muydunuz?
Köylünün biri bir Zen ustasına şu soruyu sorar: “Sen bilge bir adama benziyorsun. Görüyorum ki mutlusun da. Her gördüğümde yüzünde tebessüm oluyor. Bunu nasıl başarıyorsun? Mutlu olmak için ne yapıyorsun?”
Zen ustası şöyle cevap verir: “Yaptığım özel bir şey yok. Sadece neyle meşgulsem yalnızca onunla meşgul oluyorum. Çorba içiyorsam, bütün benliğimle kendimi çorba içmeye veriyorum. Dinlenmek istiyorsam, hiçbir şey düşünmeden sadece vücudumu dinlendiriyorum.”

Evet, dünya değişti. Fakat bu kez çok farklı değişti. Zaman artık bize yetmiyor. Peki, burada duralım ve bir soru soralım; Zaman gerçekten hızlandı mı, yoksa başka bir sorun mu yaşıyoruz? Almanya’da yaşayan Kore asıllı filozof Byung Chul Han, “Diskroni” diye bir tabir kullanıyor. Zamanın bozulması, tanımsız, kimliksiz hale gelmesi olarak da ifade edilen bu kavram, filozofun ifadesiyle “Zamanın adeta amaçsızca dönüp durmasına yol açıyor.” Kaybedecek bir dakikası bile olmadığını düşünen günümüz insanı, zamanı verimli kullanmak için neler yapıyor? Uğruna tüm zamanımızı harcadığımız gündelik meşguliyetlerimizin ne kadarı bu ilgiyi hak ediyor? Şöyle diyor Byung Chul Han:
“Neden hiç zamanımız yok? Ne açıdan zaman kaybetmek istemiyoruz? Çünkü zamana ihtiyacımız var ve onu kullanmak istiyoruz. Ne için? Epeydir kölesi olduğumuz gündelik meşguliyetlerimiz için… Zaman yoksunluğu zamanın kaybından değil, zamanın bizi kaybediyor olduğu gerçekliğinden ileri gelir.”
Başımızı döndüren bu hızlı hayatın bize ödettiği bazı bedeller de var. Filozofa göre; “Zaman bütün derin yapısından veya anlamından koparıldığında, atomlaştığında, düzleştiğinde, cılızlaştığında veya kısaldığında kokusunu kaybeder.” Zaman kokusunu kaybettiğinde, yaşam hızlanıyor sanıyoruz. Oysa gerçekte hızlanan yaşam değildir. Anlamını, anlatısını yitiren zamanla aramızdaki bağ koptuğunda, yaşam bizim dışımızda akıp gidiyor zannediyoruz.
Oysa ne diyor Nietzsche: “Günün üçte ikisini kendine ayıramayan insan, köledir.”
Peki, senin zamanının ne kadarı sana ait?




