Siyasi Hareketin Anlam Arayışı: Müslümanlığımızın İmkânı
- Tarih:
Siyasi hareketlerin kırılgan zeminini bir önceki yazımızda açıklamaya çalışmıştık. İdeolojik katılık, seküler pragmatizm ve dini şekilcilik şeklinde ifade ettiğimiz bu kırılgan zemin üzerinden bir imkân oluşturma şansımız var mı? Açmazları olan bu zemin elbette içerisinde imkân da barındırmaktadır. Müslüman muhayyilesinin imkân arayışı İslam’ın insanlığa sunduğu ilkeler üzerinden değerlendirilmelidir. Bu yazımızın temel amacı merkezine İslam’ı yerleştiren bir siyasi hareketin izlemesi gereken yol ve yöntem üzerine izler sürmektir.
Kendini İslam’ın ilkeleriyle refere eden bir siyasi hareketin sosyal, siyasal ve ekonomik hayatın bütününe söz söyleyebilecek donanıma sahip olması gerekir. Bu donanıma sahip olup olmadığının temel belirleyicisi şu iki temel soruya vereceği cevaplarda gizlidir: Niçin ve nasıl yapacağız? Bu sorular hareketin genel ilke ve istikametini de belirleyecektir. Siyasi hareketlerin amacı ve yöntemi bu sorularla anlam bulacaktır.
Hareketin siyasi amacı ile insanın varlık amacı arasında bir ilişki kurabiliriz. İnsanı ilahi bir emanetin taşıyıcısı olarak gördüğümüzde onun sorumluluk alanını da belirlemiş oluyoruz. Buradan hareketle, insan ile imtihan ve imtihan ile de sorumluluk bilincini birlikte değerlendirmemiz gerekiyor. Çünkü insanın imtihan sahası dünyadır, hayatın bizzat merkezidir. Din de dünyayı yani insanın imtihan alanını güzelleştirmeyi amaçlar. Bu yüzden insanın vazifesi dünyayı insanca yaşamak için imar etmektir. Bunun için de herkes kendi kapasitesine, bilinç düzeyine ve melekelerine göre iyiyi, güzeli ve doğruyu hâkim kılmaya çalışır. Dolayısıyla dinin insana yüklediği bu sorumluluğu dünyadan, dünyada cereyan eden ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmelerden yalıtmak dinin varlık amacını inkâr etmektir. Aynı şekilde İslam’ı önemseyen ve önceleyen siyasi hareketlerin de dinin temel ilkelerinden ilham alarak kendisine anlam inşa etmeye çalışması makul olandır. Sonuçta dinin temel ilkeleriyle toplumsal ahengin ilkeleri aynı zeminde buluşmaktadır. Adaletin hâkim kılınması, iyiliğin büyütülmesi, nimet külfet dengesinin sağlanması, insanlar arasında güvenin tesis edilmesi, işin ehline verilmesi ne kadar siyasi talepse o kadar da dinin insanlara vazettikleridir.
Bu amaçla yola çıkan siyasi hareketin bu süreci nasıl yürüteceği de önemli bir meseledir. Siyasi hareketin öznesi de muhatabı da insandır. O yüzden insanların ontolojik ve sosyolojik farklılıklarını dikkate alması bir siyasi hareketin olmazsa olmazıdır. Toplumsal ahengi sağlamak isteyenlerin toplumun bütünü üzerinde düşünmesi gerekir. Bu amaçla siyasi hareketler her kesimin haklı taleplerinin dengelendiği vasat üzerinden siyaset üretmek zorundadır. Bu dengenin sağlanabilmesi ancak doğru iletişim kanallarıyla mümkündür. Çünkü ilkelerle insanların taleplerini aynı zeminde buluşturmanın yolu ikna etmekten geçer. Herkesten aynı bilince ve aynı bakışa açısına sahip olmasını bekleyemeyiz. Bu yüzden yapılması gereken öncelikli olarak muhatabın iletişim kapasitesine, kültürel rengine, fikri yelpazesine uygun bir dilin geliştirilebilmesidir. Müslümanca hareket etmenin yolu da bu anlayıştan geçer. Çünkü İslam’ın herkese söyleyecek biz sözü varsa, muhatabıyla kuracağı dili de olmalıdır. Siyasi hareketlerin kuşatıcı dilinin temel kaynağını İslam’ın tebliğ metodunda görebiliriz.
İslam’ı hayatın merkezine yerleştiren hareketler için bu iki cevap üretilen siyasetin anlamlandırılması için önemlidir. İslam inanç düzeyinde istikrar talep ettiği kadar hayatın ritminde de değişimi göğüsleyen bir özelliğe sahiptir. Çünkü zamanı ve mekânı aşmak ancak bu şekilde mümkündür. O yüzden siyasi hareketler zamanın imkân ve zaaflarını, insanların ontolojik ve sosyolojik farklılıklarını, siyasi tasavvurlarıyla toplumsal gerçeklikleri dikkate alarak hareket etmeyi başarmalıdır.




