Emekli Maaşı – Asgari Ücret Senaryoları

Kayserililerin ticari zekası ve pazarlık yeteneğini anlatan meşhur kısa bir fıkra vardır. Kayseriliye ‘2+2 kaç eder’ diye sorarlar.  O da soruya soruyla karşılık verir ve “Alırken mi, satarken mi?” der.

Malum 2027 yılına iki aydan az bir süre kaldı. 17-18 milyon emekli ile 11 milyon asgari ücretli aylık ve ücretlerindeki artışı merak ediyor.   Büyük bir ihtimalle bu iki ayın ana gündemi emekli maaşları ile net asgari ücretteki artış oranı olacak. Ekonomiyle ilgili kalem oynattığımı bilenler, şimdiden soru yağmuruna tutmaya başladılar.

“1 Ocak 2027’den geçerli net asgari ücret kaç lira olur, en düşük emekli maaşı asgari ücret kadar olur mu?” diye soruyorlar.

Ben de biraz Kayserili mantığı kullanıyorum. Soruya soruyla cevap veriyorum. “Siz bana seçimler 2027’de mi, 2028’de mi olacak, söyleyin. Ben size net asgari ücretteki ve emekli maaşlarındaki zam tahminlerimi söyleyeyim.” diyorum.

Soru sahipleri de iki tarih söylüyor: “Ya  2027 Ekim-Kasım’da ya da 2028 Nisan-Mayıs’ta olur” diyorlar. Seçim tarihi neden önemli? Çünkü seçim 2028’de olursa 1 Ocak 2027 yılında yapılacak zamların etkisi kaybolacaktır. Bu, hükümetin işine gelmez. Seçim 2027 yılında olursa 1 Ocak 2027’de yapılacak seçimlerin tesiri daha güçlü olacaktır.  

Seçimler 2028’de olacaksa hükümet 2027 zamlarını isyan halindeki emeklileri ve asgari ücretlileri sakinleştirecek düzeyde tutar. Asıl seçim yatırımı zamlarını 1 Ocak 2028’e bırakır. Seçim 2027’de olacaksa bütün zam tuşlarına 1 Ocak ile 1 Temmuz 2027 döneminde basar ve emeklileri coşturacak bir zam yapar.

Net seçim tarihini bilmediğimize göre birkaç tane makul genel bir senaryo yazalım. Okuyucular için en düşük emekli maaşı ile net asgari ücretin ne kadar olacağıyla ilgili ipuçları verelim.   

Birinci senaryo: En düşük emekli maaşı 23 bin 552 lira.  Bilindiği üzere Mayıs 2023 seçimleri öncesi memurlara ilave ödeme-seyyanen zam olarak 8 bin 77 lira verilmişti. Bu seyyanen artış katlana katlana bugün itibariyle 25 bin liraya ulaştı. Hatta bu rakamın geçen sürede kümülatif 1 milyona ulaştığını, geriye doğru bunun hesaplanarak ödenmesini dava konusu yapan emekliler var.  25 bin liraya ulaşan bu fark emeklilere ödenecek olursa en düşük emekli aylığı 48 bin 552 lira olur ki emekli aylığının 40 ila 50 bin liraya çıkarılmasını talep eden siyasi partiler, sendikalar ve emekli dernekleri var. Ancak bu zayıf bir senaryo gibi…

İkinci senaryo: Net asgari ücret 28 bin 75 lira.  En düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira olduğu malum. Emeklilerin yüzde 70’ine yakınının aylıklarının asgari ücretin altında olduğu da bir gerçek. En düşük emekli aylığının en az net asgari ücret kadar olması gerektiğini söyleyen çok geniş bir kitle var.  Burada bir sorun var. Mevcut net asgari ücret mi, 1 Ocak 2027’den geçerli olacak net asgari ücret mi?

Dört aylık toplam TÜFE yüzde 8.28 olarak gerçekleşti. 6 aylık toplam enflasyon 3 Ocak’ta açıklanacak. Muhtemeldir ki yüzde 10-11 aralığında gerçekleşecek. Yüzde 11 varsayımını alalım. Bu durumda en düşük emekli aylığı 26 bin 142 lira olacak. Mevcut asgari ücreti yakalaması için bin 933 lira seyyanen zam yapılması gerekiyor. Bu, emeklilerin isyanını durdurmaz.

2027 yılı hedeflenen enflasyon yüzde 21. Ancak hiçbir zaman OVP tahmini tutmuyor. Bu nedenle gerçekleşen enflasyon üzerinden hesap yapacağım. Ekim ayı verilerine göre yıllıklandırılmış enflasyon yüzde 29.77.  Biz ona yüzde 30’a yuvarlayalım. Bu artışla net  asgari ücret 28 bin 75 liradan  36 bin 497 liraya çıkar.  Bu sefer de emeklilere seyyanen bin 933 lira yerine 10 bin 355 lira seyyanen zam yapılması elzem haline gelir.  Hükümetin belirlediği hedeflenen enflasyon kadar zam yapılırsa net asgari ücret 33 bin 970 olur ki emeklilere 7 bin 828 lira seyyanen ilave zam yapılması gerekir.  Benim en mantıklı bulduğum senaryo budur. Emekli aylıklarında TÜFE artı 7 bin lira  ila 10 bin lira arasında seyyanen zam yapılmasıdır. 

Üçüncü senaryo: Bir de refah payı dolaşıyor ortalıkta. İktidar kanadından enflasyon artı refah payı verileceği yönünde açıklamalar yapıldı.  Bu durumda  iki rakam var ortada. Birinci rakam, 2026 gerçekleşmesi muhtemel yüzde 3.3 büyüme. Bunu bir kenara koyalım. İkinci rakam, 2027 hedeflenen yüzde 4.2 büyüme.  Muhtemel yüzde 11  enflasyon farkını yüzde 4.2 eklersek 15.2 eder.  En düşük emekli aylığına yüzde 15.2 zam gelirse  27 bin 131 lira olur. Önce yüzde 11 zam yapılır sonra refah payı eklenirse  27 bin 239 liraya yükselir. Bu seçenekler de emeklileri mutlu etmez.

Sonuç olarak, benim seçeneğim ikinci senaryo. 36 bin lira üzeri.  Ya sizin?