Teke Olacak Oğlak

Galiba iki tekemiz vardı. Onların ağılları farklıydı. Yoğun, insanın genzine işleyen bir koku yayarlardı. Onlar, sürünün en haşmetli üyeleriydi. Başka zamanlarda sürüyle dolaşırlar, katım mevsimine yakın ağıla alınırlardı. Ağılda yemlenir, sulanırlardı. Babam, amcam veya ağabeyim onlar için meşe dalı kesip getirirlerdi. Tekelerin çene altlarındaki kıllar parıltılı ve birbirine yapışık olurdu. Teke süsebilir, toslayabilirdi; uzak dururdum.

Katım mevsiminde sürü akşamdan büyük ağıla alınır, tekeler kendi ağılından çıkarılarak sürüye katılırdı. O keçilerin etrafında dolandığı kadar, keçiler de onun etrafında dolanırdı. Kocaman tekenin bazen kendisinin dörtte biri küçüklükteki bir keçiye aştığını görürdüm.

Erkek oğlaklar içerisinde teke olacak bir veya iki oğlak seçilir, diğerleri iğdiş edilirdi.

O gün, dişilerinden ayrılıp ağıla doldurulurlardı. Babam ağılın bir köşesinde malzemelerini hazırlar, bıçağını bilerdi. Katran tası, çaputtan sargı bezleri, ardıç kabukları, yontulmuş küçük tahta çubuklar, yumurtayı delmek için iki ucu kalem gibi sivriltilmiş ve meşe dalından yapılıp kurutulmuş çubuk birazdan başlayacak bir acı ayinini haber verirdi.

Köpeğimiz arka ayakları üzerine oturmuş olanı biteni seyretmek için merakla beklerdi.

Amcam veya ağabeyim, erkek oğlağı tutar getirir, oğlakçık yatırılır, babam zavallının yumurtasının derisini bıçakla çizer, içinden yumurtayı pörtletir, sivriltilmiş çubuğu yumurtanın ortasından geçirir, sol elinin son üç parmağı çubuğun bir ucunda, baş parmağı diğer ucunda, deriden çıkmış beyaz ve üzerine kan damlamış yumurtayı defalarca çevirirdi. Yumurtanın bağı kopacak noktaya geldiğinde hızlı bir çekişle koparır, fırlatırdı. Köpeğimiz oturduğu yerden hızla kalkar, keçi dışkısına veya toza toprağa bulanmış yumurtayı koklar, beğenmez, tekrar yerine oturur, uzaktan babamın ellerini seyrederdi. İkinci yumurta için de babam aynı işlemi yapar, köpek de aynı hareketleri tekrar ederdi.

Yumurtalar çekildikten sonra babam büzülmüş yumurta derilerini katrana bular, oğlağın arka bacakları yaralı yere değmesin diye o kısmı muhafaza altına alacak işlemi hızlıca yapar, çubuklar arasına aldığı derileri sarardı. Oğlak bırakılır, zavallı ayağa kalktığında meleyerek ve topallayarak oradan uzaklaşırdı.

Babamın bu işe eli o kadar yatkın ve işini o kadar hızlı yapardı ki, otuz kırk oğlak sabahtan öğleye kadar iğdiş edilmiş olurdu.

İğdiş edilen oğlaklar haftasına kalmadan iyileşirlerdi. Bundan dolayı ölen olmazdı. Sonra kısa sürede et bağlarlar, sağlıklı ve gürbüz olurlardı.

Oğlak iğdiş edilmezse, ergenliğine bakmadan ve daha yaşını doldurmadan kızışır, teke gibi siyer ve kokmaya başlardı. Aklı başından gider, sürüden sürüye dolaşır, kendi sürüsünden ayrılarak çiftleşmek için dişi arar, macera peşinde koşar, zayıflar, bir deri bir kemik kalırdı. Bu sürede kaybolabilirdi.

Oğlaklarını iğdiş etmeyen veya oğlakları iğdiş edilmekten kurtulmuş sürü sahipleri bazen uğrayıp kayıp oğlaklarının eşkalini anlatarak veya damgasını söyleyerek bizim sürüye karışıp karışmadığını sorarlardı.

Katım mevsimine yakın sürü içerinde mutlaka başka sürülerden ayrılıp bizim sürüye karışıp gelmiş birkaç yabancı ergen bulunurdu.

Çocuk olmama rağmen sürü içerisindeki yabancıyı ben bile tanırdım.

Bu dönemde tekelik olarak ayrılan oğlak/oğlaklar da ağıla alınır, başını alıp gitmesin diye ağılda beslenirdi.

Onlar henüz teke gibi büyük olmadıkları için onlardan korkmaz, akranım gibi davranır, elimle yem yedirirdim.

Kurtulmuş olmalarına sevinir, insanların da oğlaklar gibi iğdiş edilme ihtimalini aklımdan geçirerek korkuyla ürperir, oğlaklarımız adına üzülürdüm.